Тоныкөк
(646-741)
Оғыз тайпасынан шыққан. Заманында Түркі қағанатының үш бірдей қағанына уәзір болған. 683 жылы Құтылықпен бірігіп, табғаштарға қарсы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңістен жеңіске жетіп, ұзамай әйгілі Екінші Шығыс Түркі қағанатының шаңырағын көтереді. Құтылығты «Ел төресі» деген атпен қаған етіп сайлайды.
Құтылығ қаған өлгеннен кейін қаған болған інісі Қапағанға да сенімді серік, білікті ақылшы болып, адал қызмет етеді. Қапаған қарамағындағыларға аяусыз қатыгездікпен қарайды, сондықтан тайпа көсемдері қағанына өкпелеп, жырыла көшпекке қам жасайды. Қағанат құлауға айналады. Күлтегін батыр Қапаған қағанның бүкіл ұрпағын қырып тастап, ағасы Могилиәнді (Білге қаған) қаған тағына отырғызды. Таққа отырған Могилиән Тоныкөктің көрегендік ақылымен тұс-тұстан анталаған жауының бәрін жеңіп, құлауға айналған қағанатты қалпына келтіреді.
Білге Тоныкөк өзінің бағасын, тарихтағы орнын өзі қашатып, жаздырып кетті. Тарихшылардың айтуына қарағанда, ол 741 жылдың шамасында 95 жасқа жетіп қайтыс болған тәрізді.
Көп оқылғандар
24.06.2026
2236
25.06.2026
1759
24.06.2026
1628
25.06.2026
1607
25.06.2026
1425
24.06.2026
961
25.06.2026
943
29.06.2026
902
24.06.2026
902
29.06.2026
849
24.06.2026
760
25.06.2026
572
28.06.2026
517
08.06.2026
9265
12.06.2026
5904
05.06.2026
5846
06.06.2026
4303
10.06.2026
4204
05.06.2026
3876
22.06.2026
2506
05.06.2026
2242
24.06.2026
2236
16.06.2026
2209
14.06.2026
2074
10.06.2026
2035
15.06.2026
1979
09.06.2026
1915
