Тоныкөк
(646-741)
Оғыз тайпасынан шыққан. Заманында Түркі қағанатының үш бірдей қағанына уәзір болған. 683 жылы Құтылықпен бірігіп, табғаштарға қарсы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңістен жеңіске жетіп, ұзамай әйгілі Екінші Шығыс Түркі қағанатының шаңырағын көтереді. Құтылығты «Ел төресі» деген атпен қаған етіп сайлайды.
Құтылығ қаған өлгеннен кейін қаған болған інісі Қапағанға да сенімді серік, білікті ақылшы болып, адал қызмет етеді. Қапаған қарамағындағыларға аяусыз қатыгездікпен қарайды, сондықтан тайпа көсемдері қағанына өкпелеп, жырыла көшпекке қам жасайды. Қағанат құлауға айналады. Күлтегін батыр Қапаған қағанның бүкіл ұрпағын қырып тастап, ағасы Могилиәнді (Білге қаған) қаған тағына отырғызды. Таққа отырған Могилиән Тоныкөктің көрегендік ақылымен тұс-тұстан анталаған жауының бәрін жеңіп, құлауға айналған қағанатты қалпына келтіреді.
Білге Тоныкөк өзінің бағасын, тарихтағы орнын өзі қашатып, жаздырып кетті. Тарихшылардың айтуына қарағанда, ол 741 жылдың шамасында 95 жасқа жетіп қайтыс болған тәрізді.
Көп оқылғандар
27.03.2026
5634
28.03.2026
4743
31.03.2026
3975
30.03.2026
3284
27.03.2026
3179
27.03.2026
3140
31.03.2026
2242
30.03.2026
1807
30.03.2026
1547
31.03.2026
1220
01.04.2026
794
01.04.2026
634
31.03.2026
517
16.03.2026
24999
13.03.2026
10400
07.03.2026
8393
11.03.2026
8354
14.03.2026
8142
09.03.2026
7986
11.03.2026
7948
09.03.2026
7909
11.03.2026
7234
09.03.2026
7192
19.03.2026
6835
10.03.2026
6019
12.03.2026
5931
12.03.2026
5838
