Тоныкөк
(646-741)
Оғыз тайпасынан шыққан. Заманында Түркі қағанатының үш бірдей қағанына уәзір болған. 683 жылы Құтылықпен бірігіп, табғаштарға қарсы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңістен жеңіске жетіп, ұзамай әйгілі Екінші Шығыс Түркі қағанатының шаңырағын көтереді. Құтылығты «Ел төресі» деген атпен қаған етіп сайлайды.
Құтылығ қаған өлгеннен кейін қаған болған інісі Қапағанға да сенімді серік, білікті ақылшы болып, адал қызмет етеді. Қапаған қарамағындағыларға аяусыз қатыгездікпен қарайды, сондықтан тайпа көсемдері қағанына өкпелеп, жырыла көшпекке қам жасайды. Қағанат құлауға айналады. Күлтегін батыр Қапаған қағанның бүкіл ұрпағын қырып тастап, ағасы Могилиәнді (Білге қаған) қаған тағына отырғызды. Таққа отырған Могилиән Тоныкөктің көрегендік ақылымен тұс-тұстан анталаған жауының бәрін жеңіп, құлауға айналған қағанатты қалпына келтіреді.
Білге Тоныкөк өзінің бағасын, тарихтағы орнын өзі қашатып, жаздырып кетті. Тарихшылардың айтуына қарағанда, ол 741 жылдың шамасында 95 жасқа жетіп қайтыс болған тәрізді.
Көп оқылғандар
24.02.2026
2490
23.02.2026
2369
22.02.2026
2305
21.02.2026
2114
23.02.2026
2023
21.02.2026
1977
23.02.2026
1393
24.02.2026
1303
25.02.2026
1284
23.02.2026
1243
25.02.2026
1107
24.02.2026
1011
24.02.2026
829
25.02.2026
813
08.02.2026
12349
30.01.2026
7215
02.02.2026
7031
10.02.2026
6009
29.01.2026
5891
12.02.2026
5828
20.02.2026
5750
10.02.2026
5618
06.02.2026
5174
30.01.2026
5113
03.02.2026
5059
05.02.2026
5035
19.02.2026
4915
