Тоныкөк
(646-741)
Оғыз тайпасынан шыққан. Заманында Түркі қағанатының үш бірдей қағанына уәзір болған. 683 жылы Құтылықпен бірігіп, табғаштарға қарсы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңістен жеңіске жетіп, ұзамай әйгілі Екінші Шығыс Түркі қағанатының шаңырағын көтереді. Құтылығты «Ел төресі» деген атпен қаған етіп сайлайды.
Құтылығ қаған өлгеннен кейін қаған болған інісі Қапағанға да сенімді серік, білікті ақылшы болып, адал қызмет етеді. Қапаған қарамағындағыларға аяусыз қатыгездікпен қарайды, сондықтан тайпа көсемдері қағанына өкпелеп, жырыла көшпекке қам жасайды. Қағанат құлауға айналады. Күлтегін батыр Қапаған қағанның бүкіл ұрпағын қырып тастап, ағасы Могилиәнді (Білге қаған) қаған тағына отырғызды. Таққа отырған Могилиән Тоныкөктің көрегендік ақылымен тұс-тұстан анталаған жауының бәрін жеңіп, құлауға айналған қағанатты қалпына келтіреді.
Білге Тоныкөк өзінің бағасын, тарихтағы орнын өзі қашатып, жаздырып кетті. Тарихшылардың айтуына қарағанда, ол 741 жылдың шамасында 95 жасқа жетіп қайтыс болған тәрізді.
Көп оқылғандар
20.04.2026
10840
17.04.2026
2804
18.04.2026
2283
17.04.2026
2228
17.04.2026
1928
17.04.2026
1927
17.04.2026
1739
18.04.2026
1647
18.04.2026
1621
21.04.2026
1519
19.04.2026
1495
20.04.2026
1484
17.04.2026
1473
20.04.2026
1450
04.04.2026
12118
20.04.2026
10840
28.03.2026
8197
31.03.2026
7876
27.03.2026
7651
07.04.2026
7449
04.04.2026
6195
30.03.2026
6191
02.04.2026
6051
31.03.2026
5876
07.04.2026
5681
02.04.2026
5597
27.03.2026
5318
10.04.2026
4940
