Тоныкөк
(646-741)
Оғыз тайпасынан шыққан. Заманында Түркі қағанатының үш бірдей қағанына уәзір болған. 683 жылы Құтылықпен бірігіп, табғаштарға қарсы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңістен жеңіске жетіп, ұзамай әйгілі Екінші Шығыс Түркі қағанатының шаңырағын көтереді. Құтылығты «Ел төресі» деген атпен қаған етіп сайлайды.
Құтылығ қаған өлгеннен кейін қаған болған інісі Қапағанға да сенімді серік, білікті ақылшы болып, адал қызмет етеді. Қапаған қарамағындағыларға аяусыз қатыгездікпен қарайды, сондықтан тайпа көсемдері қағанына өкпелеп, жырыла көшпекке қам жасайды. Қағанат құлауға айналады. Күлтегін батыр Қапаған қағанның бүкіл ұрпағын қырып тастап, ағасы Могилиәнді (Білге қаған) қаған тағына отырғызды. Таққа отырған Могилиән Тоныкөктің көрегендік ақылымен тұс-тұстан анталаған жауының бәрін жеңіп, құлауға айналған қағанатты қалпына келтіреді.
Білге Тоныкөк өзінің бағасын, тарихтағы орнын өзі қашатып, жаздырып кетті. Тарихшылардың айтуына қарағанда, ол 741 жылдың шамасында 95 жасқа жетіп қайтыс болған тәрізді.
Көп оқылғандар
17.07.2026
2661
15.07.2026
2517
15.07.2026
1725
16.07.2026
1643
16.07.2026
1586
15.07.2026
1152
17.07.2026
1074
15.07.2026
1026
19.07.2026
736
19.07.2026
650
20.07.2026
621
20.07.2026
553
20.07.2026
542
17.07.2026
388
07.07.2026
4556
13.07.2026
3915
22.06.2026
2962
03.07.2026
2889
01.07.2026
2881
03.07.2026
2854
17.07.2026
2661
24.06.2026
2536
15.07.2026
2517
09.07.2026
2180
22.06.2026
2111
29.06.2026
2093
04.07.2026
2088
25.06.2026
2038
