Әдебиет - ұлттың жаны. Ұлттық сана, тағдыр, жан жүйесі - көркемөнердің басты тақырыбы. Таптық жік арқылы әдебиет жасалмайды...
Жүсіпбек Аймауытұлы

Басты бет
Әдеби үдеріс
Фариза Оңғарсынова: Біреуге еліктеу – басыңды жоғалту

23.03.2019 1131

Фариза Оңғарсынова: Біреуге еліктеу – басыңды жоғалту

Фариза апа, сізді «юбка киген Махамбет» деген тіркес қуанта ма, әлде бұл қалай деп ойландыра ма?

– Бұл тіркесті алғаш естігенде, мен іштей ренжіп, ашуланғанмын. Жалпы адамдар мені білмейді. Ішкі жан дүниемнің өте нәзік, күйрек екенін көп жұрт ұға бермейді. Шыншылдығым, яғни, алған бетімнен қайтпайтындығым өзгелерге шаншудай қадалатын шығар. Бірақ мен өсек айтпаймын. Біреулердің иттігін сезсем, көрсем, сырттай сыпсыңдамаймын – өзіне айтам. Шамасы, осы қасиеттерім үшін ұлы Махамбетке ұқсастырып, Тахауи ағам мен Асқар Сүлейменов досым ғой шығарған. Бірақ олар жек көріп емес, сүйсініп, өздерінше риза болып айтатын.

«Фаризаның мінезі қиын-ау» деген ел сөзіне не дейсіз? Сіз шынымен де мінезі аумалы-төкпелі қиын адамсыз ба?

– Қиын адам шығармын... Бұл енді әлгі айтқан қасиеттерімнен қаймығатындардың ойы болуы керек. Әйтеуір, онша «удобный» адам емес екенімді өзім де сеземін.

Сіз таусыз жерде тудыңыз. Барлық жастық шағыңыз таулы өңірде, Алматыда өтті. Табиғаттың сізге әсері бар ма?

– Менің туған жерім – мидай жазық дала. Кедір-бұдыры жоқ кеңістік. Мен үшін биіктік деген – анау көк аспан, кеңдік деген – көкжиекке дейін керіліп жатқан дала. Тау, орманнан тұншығып кетем. Мен бүгін мынаны жақсы көріп, ертең ананы ұната алмаймын. Мен жан дүниеме бағынатын адаммын.

Ауылдағы топырақ пен қаладағы бетон тастан қандай айырмашылық табасыз?

– Қала адамды, оның керемет сезімдерін күстендіреді. Жан әлемін тарылтады, адамдардан алшақтатады, жүйкесін мүжиді. Ойымша, Алла тағала адамды топырақтан жаратқаны рас болуы керек. Жалаңаяқ жер баспағасын, адам ең қажетті қоректердің бірінен, яғни, жердің беретін жылуынан айрылады. Қаладағы адамның тырысқақ келетіні осыдан-ау деймін.

– Сіздің ойыңызша, өлең – бизнес пе?

– Өмірдің өзі бизнес болды. Уақыт осылай мәжбүр етіп отыр. Әрине, әдебиеттің өзі – бизнес емес. Оны адамдар бизнес жасап жүр ғой. Әйтпесе әдебиет жабулы күйінде қалатын түрі бар. Өз басым ешкімге еліктегім келмейді, өзіммен-өзім болғым келеді.

«Шашы ұзын әйелдің, ақылы қысқа» дегенде бабаларымыз қандай ой айтқысы келген екен?

– Дұрысы – «әйелдің шашы ұзын, ақылы қысқа» шығар. Жалпы әйел затына «ер-азаматтың алдына шығып, көлбеңдей берме!» деген ойдан туған болар деп топшылаймын. Бірақ «Бақыр басты еркектен алтын басты әйел артық» деген де мақал бар болу керек...

Сіз әдебиет жолында 50 жыл бойы қызмет етіп келесіз. Бұл тірліктің адамды шаршатып не мезі ететін күні бар ма?

– Әрине, шаршатады. Өзім кейде қалжырап, ойдан сілем қатады. Адам болған соң, тек өлең жазам деп отырмайсың. Оның үстіне, тіршіліктің қам-қарекеті бар. Бала-шағаның жағдайы, менің бала-шағам, Құдайға шүкір, баршылық. Бәрінің әкесі де, шешесі де, әжесі де, атасы да – мен. Осының бәрі қосылғанда шаршататыны рас.

– Бірде жазушы Мағира Қожахметова: «Біздің буынның қыздары «Фариза боламыз» деді, бізден кейінгі толқынның қыздары да «Фариза боламыз» деді. Бірақ бірде-бірі «Фариза бола алмады», – депті. Осы пікірге көзқарасыңыз қалай?

– Неге олар «Фариза Оңғарсынова» болуы керек? Қолдарынан келсе, өздері болсын! Біреуге еліктеу – басыңды жоғалту, болмысыңды жоғалту. Мен біреулерге үлгі болайын деп өмір сүргенім жоқ, өлең жазғаным жоқ. Әр адамның өз тағдыры болады.

Әулие Бекет Атаға арнап жыр жаздыңыз. Ақмешітке, Оғыландыға барғанда қандай әсерге бөленесіз?

– Бекет Атаны өлеңге алғаш әкелгеніме бүгін өзім де таңданам. Ол кезде Оғыландыға барған емеспін. Тек анамның айтқан әңгімелерінен жаныма сіңген ұғым болатын. Барған кезде кеудем ашылып, өзімді дүниенің титімдей бір бөлшегі сезінемін, яғни, кішірейемін.

Мұқағали ақынның «Фариза, Фаризажан, Фариза қыз» өлеңін жұрт неге қызығып оқиды?

– Ол өлеңнің құндылығы маған арналғандығында емес. Ұлы Мұқағалидың болмысымен ақтарылып, іштегі бар запыранын осы өлең арқылы төгіп салғандығында болса керек. Мұнда ойдан жасалған, жалған, жылтыр сөз жоқ. Шындық! Ал адамдар шындыққа зәру. Сондықтан жұрт бұл өлеңді жүрегімен қабылдайды.

Осыдан біраз жыл бұрын таңғы сағат 5.00-те тұрып, ас үй тірлігіне кірісетініңізді айтып едіңіз. Сүйікті асыңызды өзіңіз әзірлейсіз бе?

– Әрине, ірімшік қайнатам, айран ұйытамын. Таба нан, бауырсақ пісіремін. Қуырдақ қуырып, ет асамын. Мен барлық тамақты бүкіл ықыласыммен істеймін. Сондықтан дәмді болып шығады.

– Фариза апа, сіз жас кезіңізде сәнқой болдыңыз ба?

– Мен қай кезде де сәндік үлгіден қалған емеспін. Өзімді күтемін, диетамен тамақтанамын. Қысқасы, өзім де, өлеңім де – қай ғасырда да «модный» (күледі).

Сұхбаттасқан Маржан Ершу

«Жас қазақ» газеті

27.04.2007


Біздің Telegram-парақшамызға жазылыңыздар! Бізбен бірге болыңыз!


Материалды көшіріп жариялау үшін редакцияның немесе автордың жазбаша, ауызша рұқсаты қажет және Adebiportal.kz порталына гиперсілтеме берілуі тиіс. Авторлық құқық сақталмаған жағдайда ҚР Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы заңымен қорғалады. Adebiportal@gmail.com 8(7172) 79 82 12 (ішкі – 112)

Мақала авторының көзқарасы редакцияның көзқарасын білдірмейді.

Көп оқылғандар