Қаллеки театрына – 35 жыл
«Ұлттық театр» кітабы мен театрдың шығармашылық құрамындағы өнер иелерінің өмір жолына арналған кітапшалардың тұсаукесері өтеді.
15 қарашада Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театрының құрылғанына 35 жыл толады. Қазақ сахна өнерінің елордадағы қарашаңырағына айналған театр ширек ғасырдан астам уақыт ішінде ұлттық драматургияны дәріптеп, көрерменге сан алуан көркем туынды ұсынған айтулы шығармашылық ұжымға айналды.
Театрдың мерейтойына орай бірқатар мәдени іс-шара ұйымдастырылады. 15 қараша күні сағат 10:00-де Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасында ғылыми конференция өтіп, «Ұлттық театр» кітабы мен театрдың шығармашылық құрамындағы өнер иелерінің өмір жолына арналған кітапшалардың тұсаукесері өтеді.
Мерекелік бағдарлама театр ғимаратында да жалғасады. Сағат 12:00-де Жақып Омаров атындағы кіші сахнаның ашылу салтанаты өтіп, театрдың негізін қалаушы режиссердің жеке автопортреті таныстырылады. Ал 12:30-да театрдың аға буын актерлеріне арналған портрет галереясының тұсаукесері ұйымдастырылады.
Кешкі сағат 16:00-де театр фойесінде актерлердің Қызыл кілеммен салтанатты шеруі өтсе, 17:00-де үлкен сахнада мерейтойлық шығармашылық кеш көрермен назарына ұсынылмақ.
Бұл мерейтой – театрдың өткен жолын саралап, сахнада із қалдырған өнер иелерінің еңбегін ұлықтайтын маңызды мәдени оқиға. Сонымен қатар бірнеше буын актерлер мен режиссерлердің шығармашылық сабақтастығын айшықтайтын айтулы белес.
Қалибек Қуанышбаев атындағы театрдың тарихы 1991 жылғы 15 қарашадан басталады. Сол күні Ғабит Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқты» трагедиясымен жаңа театрдың шымылдығы түрілген еді. Алғашқы қойылымды театрдың негізін қалаушы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, Д. Попов атындағы алтын медальдің иегері Жақып Омарұлы сахналады.
Елордадағы қазақ театр өнерінің қалыптасуына ғұмырын арнаған Жақып Омарұлы ең алдымен кәсіби шығармашылық ұжым жасақтап, оның көркемдік бағытын айқындады. Алғашқы труппаға еліміздің танымал сахна шеберлері мен талантты жас актерлер топтасып, жаңа театрдың шығармашылық негізін қалады.
1993 жылы жас театрға қазақ сахна өнерінің көрнекті өкілі Қалибек Қуанышбаевтың есімі берілді. Бұл – ұлттық театр дәстүрін жалғастыру жолындағы маңызды қадамдардың бірі еді.
Театрдың алғашқы халықаралық жетістігі де көп күттірген жоқ. 1996 жылы Уфа қаласында өткен түркітілдес мемлекеттердің «Туғанлық» халықаралық театр фестивалінде Шахмет Хұсайыновтың «Алдар Көсе» музыкалық комедиясы фестиваль лауреаты атанды. Осылайша жас ұжым алғашқы жылдарынан-ақ өнер додаларында танылып, шығармашылық мүмкіндігін көрсете бастады.
Театрдың қалыптасу және даму кезеңдерінде белгілі өнер қайраткерлері басшылық қызмет атқарып, ұжымның шығармашылық бағыт-бағдарын айқындауға үлес қосты. Атап айтқанда:
1991–1996 жылдары театрды Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, Д. Попов атындағы алтын медальдің иегері Жақып Омаров басқарды;
1996–1998 жылдары Қазақстанның Халық артисі Қадыр Жетпісбаев жетекшілік етті;
1999–2009 жылдары Кеңес Одағының Халық артисі, «Халық Қаһарманы» Әзірбайжан Мәмбетов театрдың шығармашылық тізгінін ұстады.
Жылдар өте театрдың мәртебесі де биіктей түсті. 2011 жылғы 14 желтоқсанда ұжымға «Мемлекеттік академиялық театр» мәртебесі берілді. 2020 жылы елорданың мәдени кеңістігін толықтырған жаңа театр ғимараты пайдалануға берілді. Ал 2024 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен театрға «Ұлттық» мәртебесі берілді.
Бүгінде Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры – елорданың мәдени өміріндегі маңызды рухани орталықтардың бірі. Театр ұжымы ұлттық сахна өнерінің дәстүрін жалғастырып қана қоймай, оны жаңа көркемдік ізденістермен толықтырып келеді. Республикалық және халықаралық театр фестивальдеріне қатысып, қазақ өнерін шетелдік көрерменге танытуда.
Театр репертуары ұлттық және әлемдік драматургияның таңдаулы шығармаларын қамтиды. Мұхтар Әуезовтің «Абай», «Айман-Шолпан», «Қарагөз» пьесалары, Шыңғыс Айтматовтың «Ғасырдан да ұзақ күн», «Қызыл орамалды шынарым» туындылары, Сұлтан Тұрғынбекұлының «Шәмші» қойылымы көрерменге ұсынылып келеді.
Сонымен қатар әлемдік классикадан Уильям Шекспирдің «Отелло», «Ромео мен Джульетта», Антон Чеховтің «Шие», Низамидің «Ләйлі-Мәжнүн» шығармалары театр сахнасынан орын алған. Қазақ қаламгерлерінің туындылары да репертуардың маңызды бөлігін құрайды. Олардың қатарында Таласбек Әсемқұловтың «Құнанбай», Роза Мұқанованың «Бопай ханым», Думан Рамазанның «Жошы хан», Төлен Әбдіктің «Парасат майданы», Әбіш Кекілбаевтың «Күй», Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» спектакльдері бар.
Музыкалық қойылымдар театрдың симфониялық оркестрі мен халық аспаптар ансамблінің сүйемелдеуімен орындалып, сахналық шығармалардың көркемдік қуатын арттыра түседі.
Отыз бес жыл – өнер ордасы үшін қалыптасу, толысу және шығармашылық ізденіс кезеңі. Осы уақыт ішінде театр өз көрерменін қалыптастырып, ұлттық драматургияның дамуына, сахна мәдениетінің өркендеуіне үлес қосты. Бүгінгі ұжымның алдында да дәстүрді сақтай отырып, жаңа заманның көркемдік сұранысына жауап беру міндеті тұр.
Қаллеки театрының 35 жылдық мерейтойы – бір шығармашылық ұжымның ғана емес, елордадағы қазақ театр өнерінің жүріп өткен жолына құрмет. Сахна шымылдығы алғаш түрілген күннен бері мұнда талай тағдыр сахналанып, талай өнерпаздың жұлдызы жанды. Ал театрдың ең басты байлығы – көрерменмен бірге жасайтын рухани байланысы.
