Жасыл ер немесе Дарынның бастан кешкендері

Фэнтези

Адамзат ежелгі заманнан бері аң-жыртқыштардың бейнесіне табынып, олардың таңбаларын өмірлерінің бүкіл қажеттіліктеріне молынан пайдаланып, көкке көтерді. Соның салдарынан, көзге көрінбейтін жыртқыштардың рухты инстинктері адам санасын улап, қоғамда қатыгездік, «бір-бірін аяусыз талау» жабайылық инстинігін жаппай оятты. Адамдар бұл рухани уланудың кесірін түсінбеді, керісінше, аңдарды тар қапаста (зоопарктерде) қамап ұстап, олардың табиғи бостандығын шектеп, интеллектісін ұрлауды тоқтатпады. Осы заңдылық бұзылғанда, көне дәуірдің киелі аң патшасы — Азуханның рухы оянып, адамзаттан аяусыз өш алуға кіріседі. Оған қарсы тұра алатын жалғыз күш — өсімдіктер әлемінің киелі көсемі Өсірерден бата алған, «Жасыл Желек» (Ізгілік пен Болашақ) Тұқымы — Дарын батыр ғана.

БАСТЫ КЕЙІПКЕРЛЕР:

1. Дарын (Жасыл Ер): Басты кейіпкер. Кішкентай, момын, бірақ сертке адал бала. Өсірердің батасымен «Жасыл Ер» деген атқа ие болады.

2. Өсірер: Өсімдіктер әлемінің ұлы көсемі, алып Бәйтеректің киелі рухы. Дарынға қасиетті қорғаушы киім мен киелі Тал-шыбықты береді.

3. Азухан: Хайуандар әлемінің ежелгі қатал патшасы. Көне аңдардың киелі рухы. Адамзаттың зоопарктерде жасаған қиянаты үшін бүкіл әлемге қауіп төндіреді.

4. Бахан: Көшедегі бұзақы, есерсоқ балалардың басшысы. Азуханның уына (жыртқыштық рухына) алғашқылардың бірі болып елірген қараңғылықтың символы.

ПЬЕСАНЫҢ СЮЖЕТТІК ЖЕЛІСІ (ПЕРДЕЛЕР БОЙЫНША):

І Перде: Қанмен боялған серт (Басталуы)

• Сахнада: Заманауи көше шеті. Жасыл гүлзарды тапап, Бахан бастаған есерсоқтар жүр. Дарын оларға араша түседі. Бахан Дарынды аяусыз тепкілеп, тал шыбықпен арқасынан осып жібереді. Қан сахнаны қызыл түске бояйды.

• Кульминация: Бәрі кеткенде алып Өсірер Бәйтерек пайда болады. Ол Дарынның жарасын жазып, сиқырлы «Жасыл сауыт» (киім) мен қан тиген қасиетті Тал-шыбықты табыстайды.

ІІ Перде: Азуханның оянуы және Жаһандық әділетсіздік (Дамуы)

• Сахнада: Қараңғылық билеген әлем. Жер қойнауынан ақырып көне аңдардың патшасы Азухан шығады. Ол әлемдегі зоопарктердің темір торын, тар қапасын көріп ашуланады. Ол өз рухы арқылы адамдардың санасын біржолата жыртқышқа айналдыру сиқырын іске қосады. Көшедегі Бахандар — осы Азуханның сиқырының құрбандары.

• Дарынның күшке ие болуы: Дарын Өсірер берген Жасыл сауытты кигенде, оның қолындағы Кітап-Дисплей іске қосылады. Бұл заманауи сиқырлы құрал Жер шарындағы барлық әділетсіздікті, зоопарктердегі аңдардың көз жасын анықтап көрсете бастайды. Дарын «Жасыл Ерге» айналып, жаһандық күреске аттанады.

ІІІ Перде: Ұлы Текетірес және Зоопарктердің азаттығы (Конфликт пен Шарықтау шегі)

• Сахнада: Дарын БҰҰ (БҰҰ) мінберіне шығып, халықаралық деңгейдегі саяси кедергілерге, қарақшылармен  алыса жүріп — жолында үлкен конфликтілер кездеседі. Оған «хайуанаттарды босатсаң, әлемді жыртқыштар жеп қояды» деген үрейлі қоғам қарсы шығады.

• Шешім: Дарын Азуханмен бетпе-бет келеді. Ол жабайы аңдарды далаға емес, адамзаттан алыс, олардың бостандығы сақталатын арнайы халықаралық Үлкен Биосфералық қорықтарға көшіру арқылы азат етеді. Аңдар тар қапастан босағанда ғана адамзаттың басына төнген Азуханның қарғыс бұлты сейіледі. Сана уланудан тазарады.

ІV Перде: Музейдегі Канон (Аяқталуы, Финал)

• Сахнада: Әлем тазарған. Адам мен Табиғат арасында ұлы Тұтастық орнаған. Ерлігін аяқтаған Дарын өзінің құдіретті «Жасыл сауытын» және сиқырлы Дисплей-кітабын болашақ ұрпаққа сабақ болсын деп Ұлттық Музейге өз қолымен тапсырады.

• Финалдық нота: Дарын өзі еккен Киелі Тал-шыбықтың (Бәйтеректің) жанына келеді. Ол енді сиқырсыз-ақ, жай ғана адамгершілігімен әлемді қорғауға серт береді. Сахнадан жарқын, жасыл сәуле төгіледі.

1-ПЕРДЕ. 1-КӨРІНІС.

КЕЙІПКЕРЛЕР:

• ДАРЫН – 11-12 жасар бала. Үстінде мектеп формасы, арқасында сөмкесі бар. Ерекше бір тазалық пен момындық байқалады.

• БАХАН – 15-16 жасар, есерсоқ, бұзақы балалардың басшысы. Сыртқы келбетінен қатыгездік пен менмендік сезіледі.

• БҰЗАҚЫ БАЛАЛАР (екі-үш бала) – Баханның соңында жүрген, гүлзарды тапап, итті таспен атып ермек қылған жасөспірімдер.

• ӨСІРЕР – Өсімдіктер әлемінің ұлы киелі рухы. Алып Бәйтерек бейнесіндегі, дауысы жер жаратын зор, мейірімді де айбынды Персонаж.

ДЕКОРАЦИЯ:
Сахнаның оң жағында заманауи қаланың сұрғылт үйлерінің шеті көрінеді. Сол жақта – жап-жасыл гүлзар (аллея), жас талдар мен гүлдер өсіп тұр. Сахнаның ортасында үлкен, бірақ әлі жапырақ жаймаған, құрғақ Бәйтеректің діңгегі тұр. Сахна қозғалысқа енгенде бұлыңғыр, қаланың у-шуы, машиналардың дыбысы және хайуандардың алыстан естілген ыңырсыған, қапастағы дауыстары фон ретінде шығады.

(Сахнаға жүгіріп Бахан бастаған бұзақылар шығады. Олар қолдарына тас алып, көрінбейтін итті қуалап, гүлдерді теуіп, жас шыбықтарды сындырып, мазақтап күледі).

1-БҰЗАҚЫ БАЛА: (Тас атып) Мә, мә саған! Қашпа! Бахан, ананы қара, бұтақтың астына тығылып қалды!

БАХАН: (Есерлене күліп, шеттегі жас талдың бұтағын қарс еткізіп сындырып алады) Қазір мен оны мына шыбықпен осып-осып жіберейін! Қаланың ішінде жасыл бақша жасағысы келгендерін қара бұлардың! Кімге керек бұл ағаштар?!

(Осы сәтте сахнаның оң жағынан мектептен қайтқан Дарын шығады. Балалардың қылығын көріп, кілт тоқтайды. Жүрегі ауырғаны жүзінен білінеді. Нық қадаммен жақындайды).

ДАРЫН: (Дауысы дірілдегенімен, батыл) Тоқтатыңдар!.. Жасыл желектерді тапамай, ағаштарды сындырмай, ашық алаңға шығып жүгіру керек қой!

1-БҰЗАҚЫ БАЛА: (Жалт қарап, Баханды түртіп) Неме-не?! Мына боқмұрын не деп тұр?

ДАРЫН:(Сөзін нақтылдай қайталап)Жасыл желектерді, гүлдерді таптамай, алаңда ойнағандарыңыз дұрыс дедім. Олар да тірі ғой...

БАХАН:(Мысқылмен Дарынға жақындап, төніп тұрады) Мынау неғылдейд-ей?! Ей, балалар, естідіңдер ме, мына шикіөкпе бізге ақыл үйрететін болыпты ғой! Сен кімсің, әй? Бұл ағаштар сенің әкеңдікі ме?

ДАРЫН:Бұл — Жер ананікі. Біздің болашағымыз. Сындырмаңыздаршы...

БАХАН:(Қаһарланып)Мә саған болашақ! Мә саған ақыл айту!

(Бахан Дарынды кеудеден қатты итеріп жібереді. Дарын жерге етпеттей құлайды. Бұзақы балалар жабылып, баланы бет-көз демей тепкілей бастайды. Сахнада қараңғылық орнап, тек төбелес үстіне қызыл сәуле түседі).

1-БҰЗАҚЫ БАЛА: Ал, ал, сыбағаңды ал, ақылгөй!

БАХАН: Ағаш сенің не теңің, боқмұрын! (Бахан қолындағы сынған тал шыбықпен бүктүсіп жатқан Дарынның арқасынан осып-осып жібереді. Дарынның киімі жыртылып, қан бұрқ ете түседі. Шыбық Баханның қолында шарт етіп жарылып кетеді. Бұзақылар шошып, артқа шегінеді).

1-БҰЗАҚЫ БАЛА: (Қорқып) Бахан... Шыбық жарылып кетті... Мынаның арқасынан қан ағып жатыр. Қаштық!

БАХАН: (Қолындағы сынықты тастап) Жүр, кеттік! Өзі кінәлі!

(Бұзақылар жүгіріп сахнадан шығып кетеді. Жерде қанжоса болып, ессіз Дарын қалады. Сахна мүлдем қараңғыланып, хайуандардың ырылы мен ұлыған дыбысы қаттырақ естіледі. Осы кезде сахна ортасындағы құрғақ Бәйтерек діңгегінен жасыл, сиқырлы сәуле жарқырай бастайды. Зор, жаңғырыққан, терең дауыс естіледі).

ӨСІРЕРДІҢ ДАУЫСЫ:

Балам... Тұра ғой, балам…(Дарын мең-зең болып, басын әрең көтереді. Сахнаның ортасындағы Бәйтерек бірте-бірте зор, адам тәріздес киелі рух — ӨСІРЕРГЕ айналады. Оның жасыл шапаны мен бұтақ тәрізді қолдары Дарынға қарай созылады).

ӨСІРЕР: О, адамзаттың адал туған баласы! Тұра ғой орныңнан. Тұр!

ДАРЫН: (Бетін сипап, басын ұстап, таңырқай) Сіз... Сіз кімсіз? Мен қайдамын?..

ӨСІРЕР: Балақай! Сен бүгін нағыз ерлікке татыр іс жасадың. Айналада қаншама үлкендер бұл қиянатты көрсе де көрмеген болып өтіп жатқанда, кіп-кішкентайлығыңа қарамай табиғатқа арашашы болдың. Өзіңнен үлкендерден қаймықпай, олардың бұзық ісіне қарсы шықтың! Мен — табиғат дүниесінің ішіндегі өсімдіктер әлемінің ұлы көсемі, Өсірер деген киесі боламын.

ДАРЫН:(Әрең тұруға оқталып, бірақ ауырсынып қайта отырып қалады) Олар... Олар ағаштарды аямады... Маған ауыр болып тұр...

ӨСІРЕР: Көп жылдардан бері бұл аймақта біз үшін өз жанын пида етіп, қанжоса таяқ жеуге дейін барған адам баласы болған емес. Әділеттілікті іздеп шырылдағандар көп, бірақ олар дәрменсіз. Ал бүгін сенің қаның жерге төгілді. Мен бүгінгі сенің батылдығыңа тәнті болып, көп жылдар күткен табиғаттың арашашысы өзің боларсың деп арнайы батамды беруге келдім. Бүгінгі ісің — азғантай ғана дәнге татитын бастама, ал алда үлкен сын сағаттары күтіп тұр!

(Өсірер қолдарын жайғанда, сахнадан ғажайып табиғат әуені естіледі. Оның жасыл бұтақ-қолдары Дарынды қолтығынан сүйеп, орнынан тік тұрғызады. Өсірер Дарынның үстінен сипап өткенде, сиқырлы жасыл жарық жүреді. Баланың үстіндегі қан, жара, киімінің жыртығы бір сәтте жоғалып, тап-таза, жарқыраған күйге түседі. Дарын терең тыныс алады, жанары бал-бұл жанады).

ДАРЫН: (Өз денесіне қарап, таңғалып) Ауырғаны басылып кетті... Бойыма үлкен бір күш құйылғандай! Мынау не ғажап?!

ӨСІРЕР: (Жерде жатқан, Дарынның қаны жұққан сынған шыбықты қолына алып, жоғары көтереді. Шыбық жасыл түспен жарқырайды) Балам, мына тал-шыбық бүгіннен бастап жай ағаш емес. Ол табиғатқа араша түскен адал адамның қанымен боялып, қасиет дарыған киелі ағаш болмақ! Мутация мен уланған санаға қарсы тұрар күшің осы. Мәпелеп үйіңнің жанына егерсің. Басыңа іс түсіп қатты қиналған сәтте, осы ағашқа маңдайыңды тақасаң — кез келген сұрағыңның жауабын аларсың. Тек есіңде болсын, бір-ақ рет жауап алу мүмкіндігің бар!

(Өсірер шыбықты Дарынға ұсынады. Дарын оны қасиетті жәдігердей екі қолымен қабылдап алады).

ӨСІРЕР: Ал енді үйіңе қайт, анаң сені мазасыздана күтіп отыр. Бірақ бұл көргеніңді ешкімге тіс жарып айтпағайсың. Арамыздағы әңгіме құпия сақталсын!(Кенет сахнаны жасыл тұман басып, Бәйтерек пен Өсірердің бейнесі көзден ғайып болады. Сахнада қолында сиқырлы тал-шыбығы бар, үсті-басы тап-таза Дарын ғана қалады. Ол шыбыққа қарап, нық қадаммен үйіне қарай жүреді. Алыстан хайуандардың ақырын ырылы мен жаңа қауіптің — Азуханның оянуын сездіретін үрейлі музыка ойнай бастайды).

ШЫМЫЛДЫҚ ЖАБЫЛАДЫ.

1-ПЕРДЕ. 2-КӨРІНІС.

КЕЙІПКЕРЛЕР:

• АЗУХАН – Ежелгі хайуандар әлемінің қатал да айбынды патшасы, көне аңдардың киелі рухы. Сырт келбеті арыстан мен барыстың суреттері бейнеленген, отты, сұсты сауыт киген алып тұлға. Қолында үлкен аң патшалығының асатаяғы бар.

• КӨЛЕҢКЕЛЕР (Азуханның жасақтары) – Сахнада көлеңке сияқты қозғалатын, жыртқыш аңдардың инстинкті мен рухын тасымалдаушы тылсым персонаждар.

ДЕКОРАЦИЯ:
Сахна түнекке торланған. Артқы планда үлкен темір торлардың, қапастардың сұлбалары пайда болады. Олардың ішінен арыстанның, қасқырдың, бүркіттің және өзге де аңдардың аянышты, ыңырсыған, тар қапаста жан дауысы шығып ызаланған дыбыстары жаңғырып естіледі. Ортада – көне таңбалар қашалған алып тас. Кенет жер сілкінгендей гүрсіл естіліп, тас жарылады да, ішінен қызыл лава мен түтін арасынан Азухан шығады.

(Сахнаны қызыл және қара түсті жарық көмкереді. Көлеңкелер сахна бойымен жыртқышша жорғалап, билейді. Азухан асатаяғын жерге тарс еткізіп, айналасына ашулы жанармен қарайды).

АЗУХАН: (Дауысы гүрілдеп, сахнаны дірілдетеді) А-а-а-хр-р! Қаншама ғасырлық ұйқыдан кейін мен қайта ояндым! Жер бетін деммен шарпып, өз патшалығымның айбынын іздедім... Бірақ не көріп тұрмын?! Мынау не сұмдық?! (Темір торларға қарап, асатаяғын шошаңдатады) Көлеңкелер! Маған жауап беріңдер! Менің айбатты арыстандарым, еркін қырандарым неге мына тар қапаста қамалып тұр?!

1-КӨЛЕҢКЕ: (Жер бауырлап, қорқынышпен) О, ұлы билеуші Азухан! Сіз ұйықтаған ғасырларда әлем өзгерді... Адамзат баласы күшейді. Олар біздің әлемді тонап, орманды отап, аңдарды өздерінің ермегі мен қызығы үшін осы темір торларға — хайуанаттар бағына қамап тастады!

АЗУХАН: (Қаһарланып, көкірегін соғады) Ермегі үшін дейсің бе?! Менің киелі патшалығымды — адам деген екі аяқты мақұлық өз ойыншығына айналдырған ба?! Олар біздің тек денемізді ғана емес, біздің жабайы рухымызды, еркіндігімізді, тіпті инстинктік интеллектімізді ұрлап жатыр! Мен бұл қорлыққа шыдамаймын! Ежелден бері адамзат біздің бейнемізге табынып, біздің таңбамызды ту етіп көтеріп келіп еді ғой! Енді сол таңбаның киесі атсын оларды!

2-КӨЛЕҢКЕ: (Сыбырлап, мысқылмен) Иә, ұлы билеуші... Олар әлі де біздің таңбамызды кие тұтады. Бірақ жүректері қатыгезденіп кеткен. Саналары уланған.

АЗУХАН: (Ызалы күліп, асатаяғын көкке көтереді) Саналары уланса, мен оны біржолата құртамын! Олар бізді жыртқыш деп атайды ма? Олай болса, мен олардың өздерін бір-біріне жыртқыш етемін! Ежелгі көне аңдардың киелі рухы, ояныңдар! Адамдардың санасына кіріңдер! Олардың бойындағы мейірімді ұрлап, жүректерін азулы жыртқышқа айналдырыңдар! Көшедегі баласынан бастап, тақтағы патшасына дейін бір-бірін аяусыз талайтын, бір-бірінің етін жейтін қатыгездік уын себіңдер! Адамзат баласы өз-өзін құртсын! Сана улансын! Бұл — менің аяусыз өшім!

(Азухан асатаяғын жерге үш рет ұрғанда, сахнадан зұлымдыққа толы халықтық ескі музыка мен жабайы ұлыған дыбыстар араласып кетеді. Сахнаны қара қою түтін басады. Тордың ішіндегі аңдардың көздері қызыл болып жанады).

АЗУХАН: (Түтін ішіне сіңіп бара жатып, соңғы сөзін ақырады) Егер әлемдегі ең соңғы зоопарктің темір торы қирап, менің бауырларым бостандыққа шықпаса — адамзат баласының басына ешқашан бақыт таңы атпайды! Мен бәрін құртамын! Хр-р-р!

(Қара қою түтін бүкіл сахнаны жауып кетеді. Азухан мен көлеңкелер ғайып болады. Тек алыстан Бахан сияқты көше бұзақыларының есерленген, қатыгез күлкілері мен Дарынның 1-көріністегі соққы жеген сәттегі тарсылының жаңғырығы естіліп тұрады. Бұл Азуханның уының (қатыгездік рухының) адамдар арасына тарап кеткенін аңғартады).

ШЫМЫЛДЫҚ ЖАБЫЛАДЫ.

2-ПЕРДЕ. 1-КӨРІНІС.

КЕЙІПКЕРЛЕР:

• ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР) – бойы өсіп, есейген. Көзінде терең мұң мен батылдық бар.

• ӨСІРЕР – Бәйтерек рухы (тек дауысы немесе ағаш діңгегіндегі бейнесі көрінеді).

• БАХАН ЖӘНЕ ОНЫҢ САРБАЗДАРЫ – Азуханның уымен толықтай уланған, үстеріне қара былғары киім киген, қолдарында темір шынжырлары бар қатыгез топ.

ДЕКОРАЦИЯ:
Арада бірнеше жыл өткен. Сахнаның бір шетінде Дарынның үйінің жанына еккен, жапырақтары жайқалған, діңі мықты үлкен Киелі Ағаш (Бәйтерек) тұр. Ағаштың жанында кішігірім орындық және Дарынның шеберхана үстелі бар. Сахнаның екінші шеті – бұлыңғыр, қара-көк түске боянған. Қала көшелерінде адамдардың бір-біріне айқайлаған, ұрсысқан, машиналардың мазасыз дыбыстары естіледі. Азуханның уы бүкіл қаланы шарпығаны сезіледі.

(Сахнаға Дарын шығады. Ол мазасыз. Қолында өзі құрастырып жүрген темір құрылғылары бар. Ол Киелі Ағаштың жанына келіп, оны суғарады, жапырақтарын сипайды).

ДАРЫН: (Мұңды дауыспен) Жылдар өтті... Сен де өстің, мен де есейдім, Киелі Ағашым. Бірақ айналаға қарашы... Әлем күннен-күнге қатыгезденіп барады. Көшедегі балалар да, үлкендер де бір-біріне мейірімсіз, бейне бір аш қасқырдай азуын көрсетеді. Сабаққа барудың өзі қорқынышты болды. Адамдарға не болған? Тіпті жануарлар бағындағы аңдардың да дауысы түнде ерекше аянышты естіледі... Мен бұл әділетсіздікке қалай тосқауыл қоямын?

(Кенет сахнаның қараңғы жағынан темір шынжырларын сүйретіп, Бахан бастаған топ шығады. Олардың көздерінен жабайы от ұшқындайды. Олар Дарынды көріп, мазақтай күледі).

БАХАН: (Шынжырды жерге ұрып) О, қараңдар, кім тұр! Баяғы ағаш қорғағыш боқмұрын ғой! Әлі сол ескі ағашыңды құшақтап жүрсің бе? Мына қала — күштілердің қаласы! Мейірімділік өлді, балақай! Қазір біз мына ағашыңды да отап, отқа жағамыз!

ДАРЫН:
(Ағашты денесімен тасалап)

Жоламаңыздар бұл ағашқа! Сендердің бойларыңды қатыгездік билеп алған. Бір-бірлеріңе неге жыртқышша қарайсыңдар?!

БАХАН:
(Ақырып, көздері қызарып кетеді) Себебі бұл әлем — жыртқыштардікі! Күштісі әлсізін жейді! Жасқаншақ момындарға бұл жерде орын жоқ! Жігіттер, мына баланы да, ағашын да құртыңдар!

(Баханның сарбаздары шынжырларын үйіріп Дарынға тап береді. Дарын қатты қысылады. Жаудың саны көп. Кенет Өсірердің баяғы өсиеті есіне түседі: «Қиналған сәтте ағашқа маңдайыңды тақа...» Дарын жалт бұрылып, маңдайын Киелі Ағаштың діңіне басады).

ДАРЫН: (Шыңғырып) Ұлы Көсем Өсірер! Маған көмектес! Әлемді қалай құтқарамын?!

(Сол сәтте күн күркіреп, Ағаш ішінен таңғажайып жасыл нұр лап ете түседі. Сахнаны жарық көмеді. Бахан мен оның сарбаздары көздерін басып, кейін шегінеді. Ағаштың діңгегі ашылып, ішінен жарқыраған «Жасыл сауыт» (киім) мен алтын жиекті, бетінде дисплейі бар Киелі Шежіре-Кітап шығады. Өсірердің дауысы жаңғырады).

ӨСІРЕРДІҢ ДАУЫСЫ:

Дарын! Сын сағаты келді! Адамзат санасын көне аң патшасы Азуханның қаһарлы уы улады. Оның себебі — тордағы аңдардың көз жасы! Мына сауытты ки! Сен енді жай бала емессің, сен — Жасыл Ерсің! Қолыңдағы Дисплей-Кітап әлемнің қай түкпірінде қандай қиянат болып жатқанын көрсетеді. Аттан, балам! Әлемді уланудан тазарт!

(Дарын Ағаш ішінен шыққан Жасыл Сауытты киеді. Сауыт оның денесіне шақ келіп, бала бір сәтте айбынды, құдіретті ЖАСЫЛ ЕРГЕ айналады. Қолына сиқырлы Дисплей-Кітапты алады. Кітаптың бетінен көкшіл жарық сәуле шашырап, жер шарының картасы мен тордағы аңдардың суреттері электронды түрде сахна аспанына проекцияланады).

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР):  (Дауысы нық, айбынды) Мен түсіндім... Бәрі осы таңбалар мен торлардың кесірінен! Осы сәттен бастап мен әділетсіздікке жол бермеймін!

(Дарын қолындағы Кітап-Дисплейді Бахан жаққа бағыттап, бір түймесін басады. Кітаптан шыққан жасыл сәуле Бахан мен оның сарбаздарын шарпып өтеді. Баханның қолындағы темір шынжырлар бір сәтте жасыл өсімдік шырмауықтарына айналып, олардың қолдарын байлап тастайды).

БАХАН: (Қорқып, таңғалып) Бұл не сиқыр?! Менің күшім қайда кетті?! Мынау кім өзі?!

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР): Мына шөптер сендердің бойларыңдағы қатыгездік уын сорып алады, жазады.  Естеріңді жинаңдар!

(Дарын Кітап-Дисплейге қарайды. Онда әлемнің түкпір-түкпіріндегі зоопарктерде қыңсыоап-жылап жатқан аңдардың дауысы күшейеді).

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР): Кітап маған жол көрсетіп тұр. Әлемдегі мыңдаған хайуанаттар бағында аңдар тар қапаста қорлық көруде. Оларды босатпай, адамзат баласының санасы тазармайды, басына бостандық келмейді! Мен осыны халықаралық мінберге шығып, Біріккен Ұлттар Ұйымына жеткіземін! Әлемнің барлық билеушілерін жинап, ұлы азаттықты бастаймын! Жолымда қандай кедергі болса да, мен берілмеймін! Жерде жасыл желек атуы үшін... Мен соғысуға дайынмын!

(Дарын Кітап-Дисплейді жоғары көтергенде, бүкіл сахна жап-жасыл шұғылаға бөленеді. Бахан мен бұзақылар тізе бүгіп, таңданыспен қарайды. Сахна артынан үлкен жеңіс пен күресті сездіретін эпикалық музыка ойнайды).

ШЫМЫЛДЫҚ ЖАБЫЛАДЫ.

3-ПЕРДЕ. 1-КӨРІНІС. (КУЛЬМИНАЦИЯ)

КЕЙІПКЕРЛЕР:

• ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР): Ұлы мінберде. Үстінде айбынды Жасыл Сауыты, қолында сиқырлы Кітап-Дисплейі бар.

• МЕНЕДЖЕР-БАСШЫ (АЗУХАННЫҢ ЖАСЫРЫН ӨКІЛІ): Қымбат қара костюм киген, галстук таққан, қолында былғары портфелі бар әккі шенеунік. Көзқарасы суық, жыртқыштық айласы ішінде жасырылған.

• БҰҰ ТӨРАҒАСЫ ЖӘНЕ ӘЛЕМ БИЛЕУШІЛЕРІ: Әртүрлі мемлекеттердің костюм киген ресми өкілдері.

ДЕКОРАЦИЯ:
Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) үлкен халықаралық залы. Ортада – биік мінбер. Артқы планда әлем елдерінің тулары ілулі тұр. Залдың іші суық, ресми жарықпен көмкерілген. Сахнаның жоғарғы жағында Дарынның Кітап-Дисплейінен шыққан электронды жаһандық карта проекцияланып тұр. Картада дүниежүзіндегі торға қамалған мыңдаған зоопарктер қызыл нүктемен жыпылықтап, аңдардың азапты дыбысы бәсең ғана естіледі.

(Мінберде Дарын тұр. Оның сөзін зал толы әлем басшылары үнсіз, таңданыспен тыңдап отыр. Залдың алдыңғы шебінде галстук таққан Менеджер-Басшы суық жымиып, Дарынға қадалып қарап тұр).

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР):  (Мінберден нық, асқақ дауыспен)

...Әлем билеушілері, заң шығарушылар! Тыңдаңыздар! Біз бұл мінберден жаһандық даму, бейбітшілік туралы қаншама әдемі сөздер айтқанымызбен, Жер бетіндегі қатыгездік неліктен азаймай тұр?! Неге адамдар бір-бірін аяусыз талайтын жыртқышқа айналды?! Себебі — біздің қалаларымыздың қақ ортасында, темір тордың артында миллиондаған айбатты аңдар мен еркін құстар тар қапаста қорлық көріп жатыр! Олардың инстинкті мен интеллектісін ұрлап, қызық көріп отырған адамзаттың санасын көне аң патшасы Азуханның уы билеп алды! Тордағы аңдар босамай, адамдардың басына нағыз бостандық келмейді! Мен әлемдегі барлық зоопарктерді жауып, жануарларды адам аяғы баспайтын, олардың еркіндігі сақталатын халықаралық Үлкен Биосфералық қорыққа көшіруді талап етемін!

(Зал у-шу болып кетеді. Әлем билеушілері бір-біріне қарап, күбірлеседі. Осы сәтте галстук таққан Менеджер-Басшы мысқылмен күліп, ортаға шығады).

МЕНЕДЖЕР-БАСШЫ: (Дауысы майда, бірақ ішінде жыртқыштың айбаты бар)

Құрметті ханымдар мен мырзалар! Мына «Жасыл Ер» деп аталатын баланың ертегісін тыңдап, уақыт жоғалтпайық. (Дарынға бұрылып, суық көзбен қарап) Бауырым, сен тым сезімтал екенсің. Зоопарктерді жабу дейсің бе?! Бұл — миллиардтаған қаржы, туризм, халықаралық бизнес! Ең бастысы, ол аңдарды босатсақ, олар қалаларға шауып, адамдарды жеп қоймай ма? Біздің заңдарымыз, тәртібіміз бар. Сенің мына абстрактілі идеяң — біздің экономикалық жүйемізді құртады!

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР):  (Кітап-Дисплейді Менеджерге бағыттап) Сен экономиканы емес, өз нәпсіңді қорғап тұрсың! Сенің қымбат костюмің мен әдемі галстугіңнің артында кім жатқанын мына Кітап қазір-ақ әшкерелейді!

(Дарын Кітаптың түймесін басқанда, Менеджер-Басшының артындағы қабырғаға оның көлеңкесі алып, азулы жыртқыш аң — АЗУХАННЫҢ бейнесі болып проекцияланады. Зал шошып кетеді. Менеджердің көздері бір сәт қызыл түспен жарқ етеді).

МЕНЕДЖЕР-БАСШЫ: (Дауысы өзгеріп, Азуханның гүрілі шығады, бірақ тез жинақталып, галстугін түзетеді)
Хр-р... Жарықпен ойнама, балақай! Сен біздің жүйені бұза алмайсың! Әлем басшылары, бұл бала — халықаралық тәртіпке қауіп төндіруші! Тұтқындаңдар оны!

(Зал күзетшілері Дарынға қарай ұмтылады. Саяси галстук таққан бірнеше шенеуніктер де Дарынды қоршай бастайды. Конфликт шегіне жетеді).

ДАРЫН (ЖАСЫЛ ЕР):  (Қорықпай, Кітап-Дисплейін көкке көтереді) Ендеше, ақиқатты өз көздеріңізбен көріңіздер! Мына Кітап — Жер ананың жүрегі!

(Дарын Кітаптан қуатты жасыл сәуле шығарады. Сәуле бүкіл БҰҰ залын, әлем билеушілерін шарпып өтеді. Сол сәтте БҰҰ залының қабырғаларында электронды дисплейлер арқылы дүниежүзіндегі барлық зоопарктердің темір торларының біртіндеп ашылып жатқаны, аңдардың бостандыққа шығып, үлкен қорықтарға (заповедниктерге) қарай бақытты жүгіріп бара жатқаны тікелей эфирде көрінеді. Торлар сынып жатыр).

МЕНЕДЖЕР-БАСШЫ:
(Галстугінен булығып, жерге құлап, портфелін тастайды)Жоқ! Менің уым... Менің билігім! Аңдар босап кетті! Адамдардың санасы тазарып жатыр! Олар енді бір-бірін таланбайды! О-о-о-о!

(Жасыл сәуле күшейгенде, Менеджер-Басшының бойындағы Азуханның зұлым рухы түтін болып ұшып кетеді де, ол жай ғана әлсіз адам болып сахнадан қашады. Залдағы әлем билеушілері де бастарын ұстап, бейне бір ауыр ұйқыдан оянғандай көздерін ашады).

БҰҰ ТӨРАҒАСЫ: (Таңданыспен, жылы дауыспен) Көзіміз ашылды... Бойымыздағы қатыгездік қайда кетті? Мына бала... Жасыл Ер бізді үлкен апаттан сақтап қалды! Әлем тазарды!

(Зал толы халық тұрып, Дарынға қол шапалақтайды. Жасыл шұғыла сахнаны толық көмкереді).

ШЫМЫЛДЫҚ ЖАБЫЛАДЫ.

4-ПЕРДЕСІН (ФИНАЛДЫ) осы ғажайып эскиздік деңгейдегі суреттемелеріңізді сіңіре отырып, үлкен нотада аяқтайық:

4-ПЕРДЕ. 1-КӨРІНІС. (ФИНАЛ)

КЕЙІПКЕРЛЕР:

• ДАРЫН: Жасыл Сауытын шешіп, өз мектеп формасын киген жасөспірім. Көздерінде ұлы парасат пен тыныштық бар.

• БАХАН: Баяғы бұзақылықтан арылған, көздері мейірімге толған, Дарынның ең сенімді досы әрі ізбасары.

• МУЗЕЙ ДИРЕКТОРЫ, ҰСТАЗДАР ЖӘНЕ ҰРПАҚТАР (ОҚУШЫЛАР): Салтанатты киінген көпшілік.

ДЕКОРАЦИЯ:
Сахнаның бір жағы — заманауи Ұлттық Музейдің жарқыраған залы. Ортада шыныдан жасалған үлкен витрина тұр. Сахнаның екінші жартысы — Дарынның үйінің жанындағы, баяғы қан тиген шыбықтан өсіп шыққан, жапырақтары күнге шағылысып, көкке бой созған алып, жасыл Бәйтерек ағашы. Сахнадан өте жарқын, таза, жасыл және алтын түсті сәуле төгіліп тұр. Мазасыз, үрейлі музыканың орнын табиғаттың үні мен салтанатты симфония басқан.

(Шымылдық ашылғанда музей залында халық жиналып тұр. Ортада Дарын өзінің құдіретті Жасыл Сауыты мен беті көкшіл нұрмен жыпылықтаған Кітап-Дисплейін Музей директорына салтанатты түрде табыстайды. Сауыттың білегі мен аяқ тұсында Кактус өсімдігінің емдік қасиеті бар ақ ине-біздері күнге шағылысып, жарқырап көрінеді).

ДАРЫН: (Музей мінберінен, салмақты дауыспен)

 ...Әлем тазарды. Жануарлар бағының темір торлары біржолата қирап, аңдар өздерінің еркін мекені — Ұлы Заповедниктерге көшті. Азуханның қаһарлы уы сейілді. Бойымдағы сауыттың білегі мен аяғынан шығатын Кактустың сиқырлы ақ инелері жер бетіндегі теріс ниеттілер мен бұзақыларды жазалаған жоқ, олардың жүрегіндегі қатыгездік дертін емімен емдеп, жазып шықты. Енді әлемге қауіп төніп тұрған жоқ. Мен өзімнің миссиямды аяқтадым. Бұл сиқырлы Сауыт пен Кітап-Дисплей болашақ ұрпаққа сабақ, тарихқа аманат болсын деп Ұлттық Музейдің төріне тапсырамын!

(Дарын Сауытты шыны витринаның ішіне қояды. Зал толы халық, ұстаздар мен оқушылар ұзақ қол шапалақтайды. Көпшілік біртіндеп сахнадан шығады. Дарын сахнаның екінші жағындағы өзі еккен алып Бәйтеректің жанына келеді. Оның қасына баяғы бұзақылықтан арылған Бахан жақындайды. Оның қолында жас көшет бар).

БАХАН: (Дарынның иығынан құшақтап, ризашылықпен) Дарын... Сенің білегіңнен шыққан Кактустың сол бір шипалы ақ инесі менің де жүрегімді емдеп, көзімді ашты. Мен баяғы қараңғылықтан ояндым. Сен әлемді сиқырмен құтқарсаң, біз енді оны өз қолымызбен, мейірімімізбен қорғайтын боламыз. Қарашы, мектептің барлық балалары көшеге ағаш егуге шықты!

ДАРЫН: (Алып Бәйтеректің діңін сипап, оның тереңге кеткен жуан тамырларына таңдана қарап) Иә, Бахан... Сиқырдың уақыты бітті, енді шынайы адамгершіліктің, еңбектің заманы басталды. Біздің ең басты құдіретіміз — сыртқы күштерде емес, мына Бәйтеректің тереңге кеткен тамырларында жатыр. Қарашы, бұл жай ғана ағаш емес! Бұл — біздің ғасырлар бойы үзілмей келген шежірелі тамырымыз! Осы тамырдың әрбір бұтағы — бізді бүгінгі күнмен жалғап жатқан ата-бабамыздың идентификациялық жады, біздің өшпес ұлттық кодымыз! Өз тамырын таныған ұрпақ қана заманның ешқандай дауылына теңселмей, мықты болып өседі.

БАХАН: (Ағашқа тағзым етіп) Демек, біз де осы шежірелі Бәйтеректің жас бұтақтарымыз ғой... Тегін білген ұлан ешқашан адаспайды!

(Дарын мен Бахан Бәйтерекке маңдайларын тақайды. Ағаш жапырақтары алтын-жасыл сәулемен сыбдырлап, Өсірердің риза болған ұлы рухының демі бүкіл сахнаны шарпып өтеді. Сахнаға мектеп формасын киген ондаған ұл-қыздар қолдарына жасыл шарлар мен жас көшеттер ұстап шығады. Бәрі бірге үлкен хормен, ұранмен дауыстайды).

БАРЛЫҚ БАЛАЛАР (БІРГЕ):

Ата-баба шежіресі жадымызда жаңғырып,

Адамзаттың санасы таза болсын!

Ұрпақтарның жүрегі мейірімге толсын!

ЖЕРДЕ ЖАСЫЛ ЖЕЛЕК АТУЫ ҮШІН!

(Осы сәтте сахна аспанынан мыңдаған жасыл жапырақтар мен гүл шоқтары шашылады. Дарын мен Бахан қол ұстасып, Бәйтеректің астында тұрады. Жарық ең жоғарғы, жарқын деңгейге жетіп, бүкіл сахнаны жасыл-алтын шұғылаға бөлейді).

ҰЛЫ СИМФОНИЯЛЫҚ МУЗЫКА КҮШЕЙЕДІ.

ШЫМЫЛДЫҚ ЖҮРЕККЕ ЖЫЛЫЛЫҚ ҰЯЛАТЫП, БІРЖОЛАТА ЖАБЫЛАДЫ.

СОҢЫ

Авторы: Темірбек Мұхтаров

Атырау.